Kurumlara sivil denetim

Taslak, AB'nde ki Ombudsman Sistemi'nin Türkiye'de de uygulanmasını öngörüyor Parlamento Ombudsmanı dışında, kadınlar, cinsiyete dayalı ayrımcılık obudsmanı istiyor

Dünyanın pekçok ülkesinde, kamu yönetiminde idarenin karar, işlem ve uygulamalarından zarar gördüklerini iddia eden kişilerin şikayetlerini inceleyen "Ombudsman Sistemi"nin Türkiye'de de oluşturulmasını öngören "Yurttaş Sözcülüğü Kanun Tasarısı Taslağı", Kadının Statüsü ve Sorunları (KSS) Genel Müdürlüğü'nün çağrısı üzerine kadın-erkek eşitliği açısından tartışmaya açıldı.

KSS Genel Müdür Vekili Şenay Eser'in Başkanlığı'nda 8 Şubat'da yapılan toplantıda Genel Müdürlüğe bağlı Gönüllü Kuruluşlar, Hukuk Komisyonu Üyeleri, Ankara, Başkent, Gazi, Çankaya Üniversiteleri'nin Hukuk Fakülteleri Dekanlıkları, Ankara, Çankaya, Atılım, Gazi Üniversiteleri'nin Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlükleri ile ODTÜ'nün Kadın Çalışmaları Ana Bilimdalı Başkanlığı, Ankara Barosu, TÜBAKKOM, Ka-Der, Kadının İnsan Hakları Projesi, Adalet Bakanlığı'nca hazırlanan tasarı taslağına kadın-erkek eşitliğinin ombudsmanın nasıl dahil edileceği konusunu tartıştılar.

Şenay Eser, toplantı sonrasında kadın-erkek eşitliği konusundaki ortak kadın görüşünü içeren raporun Adalet Bakanlığı'na sunulacağını açıkladı.Toplantıda değerlendirilen KSSGM'nün Ombdsman Sistemi hakkındaki bilgi notunda İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu tarafından 55. Hükümet döneminde Ombudsman Sisteminin Türkiye'de kurulması amacıyla kanun taslağı hazırlama çalışmalarına başlandığı ve taslak üzerindeki çalışmaların bu hükümet döneminde

Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan bir komisyon tarafından sürdürüldüğü belirtildi. Kadınlara yapılan ayrımcılık konusunda titiz davranmak, ayrımcı uygulamaları cezalandırmak, zarar tazmin etmek, ayrımcılığın bulunduğu her alanda önleyici tedbirleri almak, toplumsal yargılara bağlı kurumlara da taşınan eşitsiz ve ayrımcı uygulamaların giderilmesi amacıyla mekanizmalar oluşturmak gerektiği bildirilen notta, kamu kurum ve kuruluşlarının da bu açıdan denetlenmesi konusunda ombudsman müessesinin önemli katkılar yapabileceği görüşüne yer verildi.

Ombudsman'ın kendinden beklenenleri yerine getirebilmesi için iyi şekilde organize edilmesi zorunluğuna değinilen notta, taslakta önerilen idarenin tüm eylem ve işlemlerini inceleyecek, Parlamento Ombudsmanın'dan ayrı olarak ve sadece cinsiyete dayalı ayrımcılık konularını inceleyecek ikinci bir Ombdsman kurulması gerektiği ifade edildi. Norveç örneğinde olduğu gibi yaşamın her alanında cinsiyete dayalı ayrımcılığın denetlenmesinin arzu edilebilir bir durum olduğu, ancak Türkiye'de kadın-erkek eşitliği konusunda çalışacak Ombudsman'ın ilk aşamada görev alanının kamu yönetiminin karar, eylem ve uygulamalarıyla sınırlandırılmasının yerinde olacağı belirtildi.

OMBUDSMAN NEDİR?

İlk Ombudsman, 1809'da İsveç'te kuruldu.1950'ye kadar İsveç ve Finlandiya'da bulunan sistem, sonraları yaygınlaştı. Günümüzde 90'ı aşkın ülkede ulus, bölge, şehir, belediye ve sektör bazında uygulanmaktadır. Avrupa Birliği bünyesinde de bir Ombudsman oluşturulmuştur.Ombudsman sistemi; kamu yönetiminde, merkezi idare organları, personeli veya onun adına hareket eden diğer makamların kötü yönetiminin sonucu olarak haksızlığa uğrayanların şikayetlerini inceleyen kurumdur. Sistemin yaygın olan şekli parlamento ombudsmanlığıdır.Sistemin Özellikleri:İdarenin, kendi iç denetim yolları ve yargı denetimi dışında denetlenmesini içerir.-Genellikle parlamento tarafından seçilir.-Özerk bir yapıya sahiptir.-Başvuru üzerine veya kendiliğinden harekete geçer.-Şikayet sahipleri Ombudsman'a kolayca ulaşabilmelidir.-Çalıştığı konu ile ilgili her tür bilgi ve belgeye ulaşabilmelidir.-İnceleme yapmanın dışında yasal bir yetkisi yoktur.-Yapılan araştırma ve sonucu taraflara bildirilir. Karar doğrultusunda idareye önerilerde bulunur, sonucu kamuoyuna duyurur. Kamuoyuna ve medyaya yapılan açıklama Ombudsman'ın etkinliği için önemli bir araçtır.